Het is niet je discipline die het lastig maakt

Bijna iedereen die bij ons aanklopt, heeft dit al eens gehoord: “Het is gewoon een kwestie van minder eten en meer bewegen.” Vaak van een huisarts die het goed bedoelt, soms van familie, meestal van zichzelf, om twee uur ’s nachts.

Energiebalans bestaat. Wat er meestal bij ontbreekt, is de rol van je stresshormoon cortisol. Bij langdurige spanning, een moeilijke periode, een veeleisende baan, te weinig slaap, een zorgende rol die nooit pauzeert, maakt je lichaam voortdurend cortisol aan. En bij cortisol komt dat vet vooral op je buik terecht, niet verspreid over de rest van je lichaam.

Een onderzoek bij eeneiige tweelingen liet zien hoe hard dat kan doorwerken. Bij gelijke genen had de tweeling met het zwaardere leven meer buikvet én een hogere cortisolwaarde. De aanleg was identiek. Het verschil zat in wat er dagelijks op hun lichaam inwerkte.

Cortisol stuurt ook je trek. Vet- en suikerrijk eten dempt de stressreactie in je lijf, en dat is precies waarom je ernaar grijpt op een zware dag: het werkt, voor even. Bij mensen met overgewicht is dat effect sterker dan bij mensen met een gezond gewicht. Hoe meer je al worstelt, hoe harder dit systeem tegen je in werkt.

Hoe gevoelig jouw lichaam is voor cortisol, verschilt bovendien van mens tot mens, deels genetisch bepaald. Twee mensen met evenveel stress kunnen daardoor totaal verschillend reageren. “Gewoon net zo streng zijn als je collega die er wél in slaagt” werkt daarom niet. Jullie lichamen doen iets anders met dezelfde spanning.

Waar het echte werk zit

Buikvet dat wordt aangestuurd door een hormoon, en dat hormoon weer door spanning in je leven, pak je niet aan met een dieetplan alleen. Daarom komen in het GLI COOL-programma voeding, beweging, slaap én stress allemaal aan bod: ze sturen in je lichaam hetzelfde systeem aan. Wie alleen aan voeding sleutelt terwijl de spanning blijft zitten, werkt tegen een systeem in dat groter is dan wilskracht alleen.

Hetzelfde hormoon zit ook in medicijnen als prednison. Als tablet of infuus, zeker bij langer gebruik, geven die vaak meer eetlust, vocht en een verschuiving van vet naar de buik. Gebruik je zo’n middel, of een ander medicijn, en veranderde je gewicht in dezelfde periode? Lees dan het overzicht Kan je medicijn meespelen in je gewicht? (pdf) Daarin staat welke middelen je gewicht beïnvloeden, hoe sterk, en hoe je het gesprek met je arts voorbereidt.

Wat dit voor jou betekent

Heb je geprobeerd het “gewoon” vol te houden en lukte het niet? Dan lag dat niet aan een tekort aan inzet. Er speelde een mechanisme mee dat je niet kon zien, en dat de meeste adviezen negeren.

Een intakegesprek bij ons begint daarom niet met een dieetplan, maar met de vraag waar de spanning in jouw leven vandaan komt. Dat is waar het probleem in je lichaam daadwerkelijk begint.